Gündem: AVUSTRALYA HÜKÜMET YAPISI VE SEÇİMLER

0
436

Avustralya’da yaşayan Türkler olarak, Avustralya’nın siyasi geleneklerini ve hükümet sistemini biraz daha yakından tanımamız gerekiyor. Sizler için kaleme almış olduğum bu makalede genel manada Avustralya’nın hükümet yapısı hakkında bilgi verecek, ülkenin siyasi gelenekleri bakımından Türkiye’den ayrılan yönlerini kısaca ele alacak ve iki ülkede seçim atmosferinin nasıl yaşandığına dair izlenimlerimi sizlere aktarmaya çalışacağım.


Avustralya federal sisteminde siyasi güç, merkezi hükümetle eyaletler arasında paylaşılmıştır. Genel Vali tarafından temsil edilen Kraliçe’ye bağlı Avustralya Parlamentosu, Senato ve Temsilciler Meclisi’nden oluşur.

Parlamento tarafından çıkarılan federal yasalar hem Temsilciler Meclisi (House of Representatives) hem de Senato (Senate)’dan geçmeli ve Genel Vali (Governor-General) tarafından imzalanmalıdır.

Temsilciler Meclisi

Daha çok Alt Meclis olarak bilinir ve Avustralya çapında 150 seçim bölgesini temsil eden milletvekillerinden oluşur.

Hükümet bu meclis içinde kurulur, yasa çıkarır, yönetimi izler ve ulusal düzeyde konuları tartışır. Bir seçim sonrası, Alt Meclis’te çoğunluğu sağlayan parti hükümeti kurar. En çok sandalyeye sahip partinin lideri başbakan olur.

Senato

Genellikle Üst Meclis olarak anılır ve 76 üyeden oluşur – Altı eyaleti temsilen onikişer, ve iki bölgeyi temsilen ikişer senatör. Senato’nun ana görevi Alt Meclis’ten gelen yasaları incelemektir. Senatörler 6 yıllığına seçilir ve üç yılda bir yapılan federal seçimlerde senatörlerin yarısı seçime katılır.

Avustralya Federal Hükümeti yasama, yürütme ve yargı olarak üç kola ayrılır:

Yasama organı Avustralya Parmentosu (Parliament of Australia), demokratik yolla ülke çapında seçilen temsilcilerden meydana gelir. Anayasanın 50’nci maddesi gereğince çıkacak yeni yasaları tartışma ve oylamadan sorumludur.

Yürütme, hükümetin idari kolunu oluşturur. Yasama tarafından çıkarılan yasaların yürürlüğe girmesi ve uygulamanın sürmesinden sorumludur.

Yargı, hükümetin hukuki koludur ve yasama ve yürütmeden bağımsızdır. Yargının görevi yasaların uygulanmasını sağlamaktır. Yargı ayrıca hükümetin diğer kollarının anayasa çerçevesinde kalmasını sağlar.

Avustralya’da Federal Seçimler ortalama üç yılda bir yapılır. Hükümet seçimle göreve gelir ve seçim zamanı 18 yaş ve üzeri bütün Avustralya vatandaşlarının seçmen kütüğüne yazılıp oy kullanması zorunludur.

Eyalet hükümetleri

Her eyaletin kanunları farklı olabilir. Ayrıca eyaletlerde farklı partiler bile bulunabilir. Örneğin NSW’de sözü geçen Fishermen and Hunters (avcılar ve balıkçılar) partisi Victoria’da hiç bilinmez.

Seçim Seçim Seçim

Bildiğiniz üzere geçtiğimiz Haziran ayında Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları olarak Melbourne ve Sydney Başkonsoloslukları ile Canberra Büyükelçiliği’nde kurulan sandıklarda Türkiye’deki seçimler için oy kullanmış ve vatandaşlık görevimizi yerine getirmiş olmanın mutluluğunu hep beraber yaşamıştık.

Şimdi ise Avustralya’da yapılacak Kasım ayı Victoria eyalet seçimleri, 2019 Mart ayı NSW eyalet seçimleri ve yine aynı yıl Ağustos ile Kasım arasında ülke çapında yapılması planlanan federal seçimler için oy verme sıralarında bekleyeceğiz.

Seçim dönemi iki ülke arasındaki farklara değinecek olursak öncelikle seçimin giderek yaklaştığı vakitlerde, partiler tarafından yürütülen seçim kampanyalarını ele almamız gerekir.

Türkiye’de haftalar öncesi seçim kampanyası başlar ve Avustralya’ya göre çok daha önceden ülke seçim atmosferine girmiş olur. Seçime yaklaşıldıkça yüzbinlerce belki de milyonlarca insan büyük meydanları doldurur ve destekledikleri liderlere coşkulu bir şekilde tezahürat yapar.

Avustralya’da ise bu tarz bir seçim kampanyası olmaz. Daha çok televizyonlarda siyasi reklamlar görünür. Hatta Kasım ayında olacak Victoria eyalet seçimleri için televizyonlarda siyasi reklamlar görünmeye başlamıştır bile.

Ayrıca kapı kapı dolaşıp, seçim kartları dağıtan adaylar bulunmaktadır. İleriki yıllarda da teknolojiye yakışacak şekilde elektronik kampanyalar sosyal medyada yaygın olacak ve robocall sistemi ile cep telefonlarına otomatik seçim reklamları gelecektir.

Seçim sırasında doğal olarak heyecan ve rekabet ortamı tabiki olmalıdır. Ama geçmiş yıllarda Türkiye’de bu rekabet duygusunu aşırı boyutlara taşıyanlar bulunmuştur. Avustralya’da ise böyle bir durum yoktur, olmamıştır da. Seçimin sonucu ne olursa olsun, hoşgörü ve kabullenme duygusu ağır basmıştır ve hayat normal seyrinde akmaya devam etmiştir. İfade etmemiz gerekir ki, Türkiye’de de bu konuda olumlu ilerlemeler sağlanmıştır.

Avustralya’da nüfus dağılım sayısında çok az kişinin oyu ile meclise seçilebilirsiniz. Seçim sistemi direk çoğunluğa bağlı olmayıp tercihli sisteme bağlı olduğu için bir bölgede en çok tercihi alan değil de, üçüncü ya da daha da altta olan kişiler de seçilebilir.

Avustralya’nın Türkiye ile arasındaki diğer büyük bir fark ise, parti liderinin konumudur. Partiler kendi aralarında liderlerini seçebilir, indirip tekrar yerine başkasını getirebilir. Türkiye’de seçim kazanmak ya da kaybetmek fark etmezsizin, parti liderleri kolay kolay değişmez.

2010 yılından bugüne kadar Avustralya’da altı tane başbakan değiştirilmiştir. Üç defa Labor parti (Rudd – Gillard – Rudd), üç defa da Liberal parti (Abbot – Turnbull – Morrison) kendi parti içindeki rekabetleri sonucunda liderlerini değiştirmiştir. Bu durum, seçim olmaksızın ülkede başbakan değişikliğine yol açmıştır.

Bunun en son örneği olarak iktidardaki mevcut Liberal parti içindeki sağ muhalefet kanat, eski başbakan Malcolm Turnbull’u devirip, yerine kendi adaylarını koymaya çalışmış ama parti içindeki merkez kanat Scott Morrison’u tercih ederek, sağ tarafın adayına engel olmuştur.

Böyle bir vakanın Türkiye’de olması mümkün değildir. Bizim siyasi geleneğimizde büyüğümüze itaat etmek vardır. Belki Avustralya geleneğinden gelen otoriteye karşı duruş, parti başkanına liderlik pozisyonunu hiçbir zaman garanti etmemektedir.

Son farklılık ise (bana göre de en tatlı farklılık), Türkiye’de ve dünyadaki pek çok ülkede olduğu gibi seçim günleri mahalle okullarında oylar kullanılır ama Avustralya’da belki de dünyanın hiçbir yerinde olmayan hoş bir adet vardır.

Seçimlerin yapılacağı okulların önlerinde, bu okulların okul aile birliği, okula bağış toplamak için, demokrasi sosisi (democrasi hotdog) satarlar ve buradan sağlanan gelir tamamen okulun ihtiyaçları için kullanılır.

Seçimlerde oyumuzu kullanarak sesimizi duyurabiliriz. Avustralya’da yapılacak seçimlerde, Türk toplumu olarak bizleri ilgilendirecek konuları ve kampanya vaatlerini siz değerli okuyucularımıza aktarmaya devam edeceğiz.

Avustralya’da yaşayan Türk toplumunu ilerletmek ve daha iyi noktalara taşımak istiyorsak oyumuzu kullanarak var olduğumuzu ortaya koymamız, toplumumuzun geleceği adına önem arz etmektedir.

Tekrar buluşana kadar gündeminiz hoş olsun.

Kamil Can
Melbourne, Victoria

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here