Bir Yudum Sağlık: Bağışıklık Sistemini Güçlendirmenin 16 Yolu

0
461

Sevgili okurlar, uzun bir süreden sonra tekrar sizlerle buluştuğum için sevinçliyim; insanların birileriyle faydalı şeyler paylaşabilmesi ne güzel!

Bu yazımda tekrar bağışıklık sisteminden, yani vücudumuzun savunma sistemini güçlendirmenin yollarından söz edeceğim, çünkü sağlıklı yaşamak için, özellikle etrafımız şu Covid-19 hastalığıyla sarılmışken, güçlü ve dengeli çalışan bağışıklık sistemine sahip olmak şarttır diye düşünüyorum.

Süreli olarak soluyan, yutkunan biz insanlar kimi zaman cildimizde veya mukoza zarlarımızda yaşayabilen bir takım organizmalara maruz kalırız. Bu organizmaların hastalığa yol açıp açmayacağına bağışıklık sistemimiz karar verir. Normalde bizleri hastalıktan koruyan bu harika sistemin çalışmasını fark etmeyiz bile. Ancak yetersiz veya aşırı aktif çalıştığında, enfeksiyonlara ve diğer sağlık sorunlarına yakalanırız ve bizler telaşla “Vücut direncim düşmüş veya immün sistemimde bir sorun varmış diye çareler aramaya başlarız.

Bağışıklık sisteminin nasıl güçlendirileceğini hepimiz merak eder ve onu tabiki güçlendirmek isteriz. Lakin bu öyle bir gecede olabilecek bir iş olmadığını da bilmemiz gerekir. Yaşam tarzımızdaki değişiklikleri bu yolda ilk adım olarak ele almak ve sabırla çalışmalarımızı sürdürmek bu yolda atılan en önemli adımlardan birisi olacaktır.

Bağışıklık Sistemi Nedir?

Bağışıklık sistemi, vücudu zararlı virüslerden, bakterilerden veya herhangi bir yabancı maddeden koruyan, beyaz kan hücreleri ve proteinlerden oluşan bir ağdır. İşte bu sistem, bizim bedenimizin adeta bir savunma ordusudur.

Bağışıklık sistemi, vücuda giren bakteri, virüs, parazit veya mantar gibi patojenleri etkisiz hale getirir, ortadan kaldırır, çevredeki zararlı maddeleri algılar ve onlarla savaşır. Bunla beraber hastalık nedeniyle değişen vücudun kendi hücrelerine karşı da savaşır.

Araştırmalar, bağışıklık sisteminin yetersizliğinin şiddetli enfeksiyonlara hatta bazı tümörlere neden olabileceğini, aşırı aktif olması halinde ise, alerjik ve otoimmün sistemi hastalıklarına yol açabileceğini göstermektedir.

Vücudumuzun bu doğal savunma mekanizmasının sorunsuz çalışması için, bağışıklık sistemimiz “kendi” ve “kendi olmayan” hücreler, organizmalar ve maddeler arasında ayrım yapar.

Bakteriler, mantarlar ve virüslerin yüzeylerindeki proteinleri içeren “kendinden olmayan” maddelere antijen denir. Bağışıklık sisteminin hücreleri, antijenlerin varlığını tespit eder ve savunmaya çalışır.

“Öz” maddeler, kendi hücrelerimizin yüzeyinde bulunan proteinlerdir. Normalde, bağışıklık sistemi daha erken bir aşamada bu hücrelerin proteinlerini “kendi” olarak tanımlamayı öğrenmiştir, ama bazen kendi vücudunu “kendinden olmayan” olarak tanımlar ve onunla savaşmaya başlar, buna ise otoimmün reaksiyon denir. Bu durum otoimmün sistemi hastalığına yol açabilir.

Bağışıklık sisteminin iki bölümü vardır:

Doğuştan gelen bağışıklık sistemimiz, patojenlere karşı genel bir savunma görevi yapar.

Uyarlanabilir bağışıklık sistemimiz (Adaptive Immunity), vücudun temas ettiği çok spesifik patojenleri hedef alır ve onlarla savaşır.

Bu iki bağışıklık sistemi, bir patojene veya zararlı bir maddeye verilen herhangi bir reaksiyonda birbirini tamamlar.

Bağışıklık sistemiyle ilgili şaşırtıcı olan şey, vücudun zamanla değişen bakteri veya virüslere karşı savaşabilmesi için sürekli olarak adapte olmasıdır.

Bağışıklık Sistemi Güçlendiriciler

Bağışıklık sistemimizi nasıl güçlendireceğimizi ararken, aşağıda sözünü ettiğimiz bitkilere, yiyeceklere, takviyelere, uçucu yağlara ve yaşam tarzı faktörlerine bakmak yararlı olacaktır.

1- Otlar (Ekinezya – Kirpi otu)

Ekinezyanın kimyasal bileşenlerinin çoğu, önemli tedavi edici değer sağlayabilen güçlü bağışıklık sistemi uyarıcılarıdır. Araştırmalar, ekinezyanın en önemli faydalarından birinin, tekrarlayan enfeksiyonlarda olduğunu gösteriyor.

https://tr.wikipedia.org/wiki/Kirpi_otu

2- Mürver (Elder – berry)

Mürver bitkisinin meyveleri ve çiçekleri binlerce yıldır ilaç olarak kullanılmaktadır. “Tıbbın babası” Hipokrat bu bitkinin bağışıklık sistemimizi güçlendirecek anahtar olduğunu anlatır. Soğuk algınlığı, grip, alerji ve iltihaplanma gibi çok çeşitli sağlık sorunlarında yararları nedeniyle mürver kullanılır.

Journal of International Medical Research’de yayımlanan bir araştırma, mürverin grip semptomların başlangıcından itibaren ilk 48 saat içinde kullanıldığında, grip süresini kısalttığını ve semptomların ortalama dört gün önce hafiflettiğini anlatıyor.

https://en.wikipedia.org/wiki/Sambucus_nigra

3- Astragalus (Geven Kökü)

Astragalus, bir bağışıklık sistemi güçlendiricisi ve hastalık savaşçısı olarak çok uzun bir geçmişe sahip olan fasulye ve baklagiller ailesinden bir bitkidir. Kökü, Geleneksel Çin Tıbbında binlerce yıldır bir adaptojen olarak kullanılmaktadır.

Araştırmacılar, astragalus özünün bağışıklık sistemi üzerinde faydalı bir etkiye sahip olduğu ve vücudu gastrointestinal iltihaplanma ve kanserlerden koruduğu sonucuna varmıştır.

https://tr.wikipedia.org/wiki/Geven

4- Ginseng

Ginseng bitkisi, bağışıklık sistemimizi güçlendirmemize ve enfeksiyonlarla savaşmamıza yardımcı olabilir. Ginsengin kökleri, gövdeleri ve yaprakları, bağışıklık dengesini korumak ve enfeksiyona karşı direnci artırmak için kullanılmaktadır.

Ginseng, makrofajlar (büyük yiyici hücreler), T hücreler ve B hücreler dahil olmak üzere her tür bağışıklık hücresini düzenleyerek bağışıklık sistemimizin performansını artırır.

Ginseng bitkisinin aynı zamanda, antikor üretiminde rol oynaması nedeniyle, vücudun istilacı mikro organizmalarla veya patojenik antijenlerle savaşmasına yardımcı olduğu bilinmektedir.

Antikor: https://tr.wikipedia.org/wiki/Antikor

Gıdalar

5- Kemik Suyu

Kemik suyu, bağırsak sağlığını geliştirerek ve sızdıran bağırsak sendromunun neden olduğu iltihaplanmayı azaltarak bağışıklık fonksiyonunu destekler. Kemik suyunda bulunan kolajen ve amino asitler (prolin, glutamin ve arginin) bağırsak astarındaki açıklıkları kapatmaya yardımcı olur ve bütünlüğünü destekler. Bağırsak sağlığının bağışıklık fonksiyonunda önemli bir rol oynadığını biliyoruz, bu nedenle kemik suyu tüketmek, bağışıklık sistemini güçlendiren mükemmel bir besindir.

Sızdıran bağırsak sendromu:  https://en.wikipedia.org/wiki/Leaky_gut_syndrome

6- Zencefil

Zencefilin ısınma etkileri nedeniyle organlarımızda biriken toksinlerin parçalanmasına yardımcı olduğuna inanılıyor. Ayrıca vücudun toksinlerden, atık maddelerden ve diğer istenmeyen maddelerden kurtulmasına yardımcı olan doku ve organ ağımız olan lenfatik sistemi temizlediği de bilinmektedir.

Zencefil kökü ve zencefil esansiyel yağlar, bağışıklık sistemi beslenmesi ve antienflamatuvar tepkileri ile çok çeşitli hastalıkların tedavisinde kullanılabilir. Araştırmalar, zencefilin bulaşıcı hastalıkların tedavisinde yardımcı olan antimikrobiyal potansiyele sahip olduğunu göstermektedir.

Ayrıca virüsler, bakteriler ve parazitler gibi bulaşıcı etkenlerin yanı sıra ısı, asit ve sigara dumanı gibi fiziksel ve kimyasalların neden olduğu enflamatuar bozuklukları tedavi etme kabiliyeti ile de bilinir.

7- Yeşil Çay 

Her gün kaliteli bir yeşil çay içerek bağışıklık sistemimizi güçlendirebiliriz. Bu çayda bulunan antioksidan ve amino asitler, vücudunuzun mikroplarla savaşmasına ve iyileşmesine yardımcı olacaktır.

8- C Vitaminli Yiyecekler

Turunçgiller ve kırmızı dolmalık biber gibi C vitaminli gıdaları, anti-enflamatuar ve antioksidan özellikler sağlayarak bağışıklık sistemimizi güçlendirir.

Güçlü bir bağışıklık sistemi için eklenebilecek C vitamini bol yiyeceklerin bir kısmı:

  • Portakal, limon ve greyfurt dahil turunçgiller
  • Siyah frenk üzümü
  • Yeşil ve kırmızı dolmalık biber
  • Ananas
  • Mango
  • Maydanoz

9- Beta-Karoten İçerikli Gıdalar

Beta-karoten, iltihabı azaltmaya ve oksidatif stresle savaşmaya yardımcı olan güçlü antioksidandır.

Araştırmacılar, beta-karoten takviyeleri almak yerine, takviye edici yiyeceklerin daha faydalı olabileceğini öne sürüyor. En zengin beta-karoten kaynakları sarı, turuncu ve kırmızı meyveler ve sebzeler ile yapraklı yeşilliklerdir.

Aşağıdaki yiyecekleri diyetinize eklemek, güçlü bir bağışıklık sistemini geliştirmeye yardımcı olabilecektir:

  • havuç suyu
  • kabak
  • tatlı patates
  • kırmızı dolmalık biber
  • kayısı
  • lahana
  • ıspanak
  • Kara lahana

Takviyeler

10- Probiyotikler

Sızdıran bağırsak, gıda hassasiyetlerinin, otoimmün hastalıkların ve bağışıklık dengesizliğinin veya zayıflamış bir bağışıklık sisteminin başlıca nedeni olduğundan, probiyotik yiyecekler ve takviyeleri tüketmek önemlidir. Probiyotikler, kolonumuzun detoksifikasyonunu artıran ve bağışıklık sistemimizi destekleyen besinleri sindirmemize yardımcı olan iyi bakterilerdir.

11- D Vitamini

D vitamini, doğuştan gelen ve uyarlanabilir bağışıklık tepkilerini modüle edebilir. D vitamini eksikliği, artan otoimmünite ve enfeksiyona karşı artan duyarlılık ile de bağlantılıdır. D vitamini seviyesi düşük olan bireylerin, üst solunum yolu enfeksiyonu olasılıkları daha yüksektir.

12- Çinko

Çinko takviyeleri genellikle soğuk algınlığı ve diğer hastalıklarla savaşmak için reçetesiz satılan bir çare olarak kullanılır. Soğuğa bağlı semptomları azaltmaya ve soğuk algınlığı süresini kısaltmaya yardımcı olabilir.

Çinkonun etkinliğini değerlendiren araştırmalar, burun geçişlerinde bakteri birikmesine neden olan moleküllere müdahale edebileceğini göstermektedir.

Uçucu yağlar

13- Mür (Myrrh)

Mür, dünyada en çok kullanılan uçucu yağlardan biri olan reçine benzeri bir maddedir. Tarihsel olarak mür, saman nezlesini tedavi etmek, yaraları temizlemek ve iyileştirmek, kanamayı durdurmak için kullanılmıştır. Çalışmalar, mür’ün antiseptik, antibakteriyel ve antifungal özellikleriyle bağışıklık sistemini güçlendirdiği sonucuna varmıştır.

https://tr.wikipedia.org/wiki/Mür

Kekik

Kekik esansiyel yağı, iyileştirici ve bağışıklığı artırıcı özellikleriyle bilinir. İçerdiği antifungal, antibakteriyel, antiviral ve anti-parazit bileşikleri sayesinde enfeksiyonlarla doğal olarak savaşır.

 

Yaşam tarzı

14- Egzersizler

Fiziksel aktiviteyi günlük hayata dahil etmek, bağışıklık sistemimizi güçlendirmek için son derece önemlidir.

Aging Cell’de yayımlanan bir araştırma, fiziksel olarak aktif olmayan aynı yaş grubundakilere kıyasla, 55-79 yaşları arasındaki yaşlı yetişkinlerde yüksek düzeyde fiziksel aktivite ve egzersizin bağışıklık sistemini geliştirdiğini ortaya koymuştur.

15- Stresi Azaltıp Uykuyu İyileştirmek Şart

Araştırmalar, kronik stresin koruyucu bağışıklık tepkilerini baskılayabileceğini ve patolojik bağışıklık tepkilerini şiddetlendirebileceğini kanıtlıyor. Bu stresi yenmek, günümüzde, özellikle de insanlar hasta olma korkusuyla yaşarken zor olabilir, ancak bunu yapmak önemlidir. Öbür yandan, yeterince uyumadığımız ve kalitesiz uyuduğumuzda, bağışıklık sistemimiz düzgün çalışmayacaktır. Stres ve uyku sorununa çözüm bulmak için doktorunuzu ya da hayat koçunuzu aramak size fayda sağlayacaktır.

Risk ve Yan Etkiler

Bağışıklık sisteminizi güçlendirme arayışına girdiğimizde biraz dikkatli olmalıyız. Bağışıklığı güçlendiren bitkiler, takviyeler ve uçucu yağların son derece güçlü olduğunu ve bir seferde iki haftadan fazla kulanılmaması gerektiğini unutmamalıyız. Şayet uzun süre kullanacaksak doktorumuza danışmamız gerekir.

Yine aynı şekilde örneğin hamile bir bayan, uçucu yağları kullanırken dikkatli olmalı ve bunu yapmadan önce mutlaka bir doktora danışmalıdır.

Son cümleler

  • Bağışıklık sistemi, vücudu virüslerden ve bakterilerden veya herhangi bir yabancı maddeden koruyan etkileşimli organ, hücre ve protein ağıdır.
  • Bağışıklık sistemi düzgün çalıştığında, farkına varmayız.
  • Bağışıklık sisteminin performansı tehlikeye girdiğinde hastalıkla karşı karşıya kalırız.
  • Şifalı bitkiler, mineraller, yiyecekler ve yaşam tarzı değişiklikleri, antimikrobiyal ve bağışıklığı güçlendirici özelliklerinden dolayı enfeksiyonları önlemek ve bunlarla savaşmak için kullanılabilir, ama başlamadan önce bir uzmana danışılması daha çok faydalı olacaktır.

Şifa olsun!

Dr. Ravza Veli
Melbourne

*Sorularınız için sağlıklı yaşam uzmanı Doktor Ravza Veli’ye buradan ulaşabilirsiniz.

Yazarın “Bir Yudum Sağlık” köşesinde yayınlanmış önceki makaleleri: 

1- Vücudumuz Bahçeye Benzer (7 Aralık 2019)

2- Organlarımızın Biyolojik Saati ve Duyguları 1 (18 Aralık 2019)

3- Organlarımızın Biyolojik Saati ve Duyguları 2 (1 Ocak 2020)

4- Organlarımızın Biyolojik Saati ve Duyguları 3 (15 Ocak 2020)

5- Bağışıklık Sistemini Güçlü Tutarak Hastalıktan Uzak Durmanın 11 Yolu (5 Şubat 2020)

6- Kupa (Bardak) Çekme Terapisini Tanıyalım (19 Şubat 2020)

7- Bağışıklık Sistemi Kalkandır! (1Nisan 2020)

8- Bir Bitki ve Bir Nokta (15 Nisan 2020)

9- Akciğer için Faydalı Gıdalar (5 Mayıs 2020)

Yazar hakkında…

Kendisi aslen Doğu Türkistanlı’dır. Çin’de tıp eğitimi almıştır. Önce radyoloji alanında uzmanlık yapmış ilerleyen zamanlarda ise çalışmalarını Çin masajı ve akupunktur üzerine yoğunlaştırmıştır. Alternatif tıp ve sağlıklı yaşam üzerine yerel, ulusal ve uluslar arası düzeyde verdiği çok sayıda seminer ve konferanslarla adından sıkça söz ettirmiştir. ‘Vücudumuzun Mucize Noktaları’ adlı bir de kitabı bulunmaktadır. Kitabında özetle insana bedenindeki bazı mucizevi noktaları ayrıntılı şekilde tanıtmayı, kendi başlarına evde bile rahatlıkla yapabilecekleri tedavi ve hastalığı önleme amaçlı bir takım pratik teknikleri öğretmeyi hedeflemiştir. Sağlık sektöründe 38 yıllık bilgi ve deneyime sahiptir. 2017 yılından beri Melbourne şehrinde yaşamaktadır.


Değerli okur, bu içeriği beğendiysen Avustralya Postası ekibine destek için altta bulunan Bunu paylaş yerinden lütfen sen de paylaşabilir misin? Teşekkürler!

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here